Quy định mới bắt buộc chụp ảnh khi ký văn bản công chứng: Bước tiến minh bạch theo Luật Công chứng 2024
Luật Công chứng 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã mang đến nhiều đổi mới nhằm nâng cao tính minh bạch và an toàn trong giao dịch dân sự tại Việt Nam. Trong đó, quy định bắt buộc chụp ảnh các bên tham gia khi ký văn bản công chứng, được hướng dẫn chi tiết trong Nghị định 104/2025/NĐ-CP, đang thu hút sự chú ý lớn. Sau ba tháng triển khai, quy định này đã cho thấy hiệu quả trong việc giảm thiểu rủi ro giả mạo và củng cố niềm tin của người dân.
Quy định yêu cầu công chứng viên chụp ảnh người tham gia tại thời điểm ký văn bản, đảm bảo hình ảnh rõ nét, thể hiện khuôn mặt và tình trạng của các bên, kèm thông tin về thời gian và địa điểm. Hình ảnh được lưu trữ cùng hồ sơ giao dịch, giúp ngăn chặn giả mạo chữ ký hoặc sử dụng giấy tờ tùy thân không hợp lệ – vấn đề phổ biến trong các vụ lừa đảo liên quan đến bất động sản, thừa kế hoặc ủy quyền. So với trước đây, khi xác minh danh tính chủ yếu dựa vào giấy tờ, quy định này bổ sung một lớp bảo vệ, hỗ trợ truy xuất bằng chứng trong trường hợp tranh chấp.
Quá trình triển khai được thực hiện đồng bộ trên cả nước, với sự hỗ trợ từ các văn phòng công chứng và Sở Tư pháp địa phương. Các tổ chức hành nghề công chứng phải trang bị thiết bị chụp ảnh đạt chuẩn, đảm bảo chất lượng và lưu trữ an toàn. Một số văn phòng tại TP.HCM và Hà Nội đã tích hợp hệ thống lưu trữ điện tử, mã hóa hình ảnh và liên kết với cơ sở dữ liệu quốc gia về công chứng, tạo điều kiện tra cứu thuận lợi. Tuy nhiên, ở vùng nông thôn, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ và kết nối mạng không ổn định gây khó khăn. Bộ Tư pháp cam kết hỗ trợ qua quỹ chuyển đổi số, với mục tiêu hoàn thiện hạ tầng trước cuối năm 2026.
Đối với người dân, quy định này không làm tăng chi phí hay kéo dài thời gian xử lý, vì được tích hợp trực tiếp vào quy trình ký kết. Nhiều người đánh giá cao tính minh bạch, đặc biệt trong các giao dịch nhạy cảm như chuyển nhượng bất động sản hoặc lập di chúc. Tại Đà Nẵng, hình ảnh lưu trữ gần đây đã giúp giải quyết nhanh chóng một số tranh chấp thừa kế, hỗ trợ cơ quan điều tra xác minh danh tính mà không chỉ dựa vào giấy tờ. Tuy nhiên, một số lo ngại về quyền riêng tư đã được ghi nhận, đặc biệt liên quan đến việc lưu trữ hình ảnh cá nhân. Để giải quyết, Nghị định 104/2025/NĐ-CP yêu cầu các văn phòng công chứng tuân thủ nghiêm ngặt Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, đảm bảo hình ảnh chỉ sử dụng cho mục đích pháp lý.
Đối với công chứng viên, quy định này vừa là cơ hội vừa là thách thức. Nó củng cố uy tín nghề nghiệp, giảm nguy cơ trách nhiệm pháp lý trong các vụ giả mạo danh tính. Tuy nhiên, các văn phòng nhỏ hoặc công chứng viên độc lập cần nâng cấp thiết bị và kỹ năng. Bộ Tư pháp đã tổ chức đào tạo trực tuyến về quy trình chụp ảnh và lưu trữ, đồng thời khuyến khích tích hợp công nghệ số. Một số địa phương như Bình Dương đã thí điểm phần mềm công chứng điện tử, cho phép lưu trữ hình ảnh cùng văn bản điện tử, mở đường cho dịch vụ công chứng trực tuyến trong tương lai.
Quy định chụp ảnh khi ký văn bản công chứng là bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa và minh bạch hóa hoạt động công chứng. Nó không chỉ bảo vệ quyền lợi người dân mà còn nâng cao trách nhiệm của công chứng viên. Dù còn một số trở ngại về hạ tầng và nhận thức, với sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý và sự hợp tác của người dân, quy định này hứa hẹn tạo ra môi trường giao dịch an toàn hơn. Người dân nên tìm đến các văn phòng công chứng uy tín và cập nhật thông tin qua cổng thông tin của Bộ Tư pháp để đảm bảo quyền lợi.
BÌNH LUẬN